الحسن ضرير قهندزى شاگردى كرده و از مقرّبان خواجه نظام الملك بوده است . كتاب نامىاش اسباب النّزول است و ديگر آثارش كتاب البسيط و كتاب الوجيز ( در تفسير قرآن ) و شرح ديوان متنبّي و شرح أسماء الحسنى ( نگر : فرهنگ فارسى ، محمّد معين ، اعلام ، ذيل « واحدى » ؛ المنجد في الأعلام ، ذيل « الواحدي » ) ( 993 ) 55 / 24 « أنملة » . ظاهرا اين واژه را تازيان با تلفّظهاى گوناگون به كار برده‌اند ، از جمله همين تلفّظ ( نگر : المنجد الأبجدى ، ص 171 ؛ المختار من صحاح اللّغة ، ص 539 ؛ المصباح المنير ، ص 626 ) . ( 994 ) 56 / 1 « دعاييست بريشان » . در زبان تازى « دعاء » را چون با « ل » به كار برند يعنى : دعا كردن كسى ( در اصطلاح پارسيگويان ) ، طلب خير براى كسى ؛ و چون با « على » به كار رود يعنى : نفرين كردن ، طلب شر براى كسى ؛ مانند : دعا له : او را دعا كرد ؛ دعوت عليه : او را نفرين كردم . ( نگر : المنجد الأبجدى ، ص 440 ؛ المختار من صحاح اللّغة ، ص 162 ؛ تاج المصادر ، ص 79 ) . مصنّف دقائق التّأويل در به كار بردن ريخت « دعا . . . بر . . . » ، ظاهرا به صورت « دعا دعاء عليه » در تازى نظر داشته است و « دعا بر . . . » را به معناى « نفرين » به كار برده - و اللّه أعلم بالصّواب . « دعا كردن بر كسى » نيز آمده است در : تفسير بصائر يمينى ، ج 1 ، ص 372 . ( 995 ) 56 / 8 « الّا ان » . سنج : مجمع البيان ، ج 2 ، ص 830 ؛ الكشّاف ، ج 1 ، ص 413 ؛ تفسير شيخ ابو الفتوح - قدّس سرّه - ( چ شعرانى ) ج 3 ، ص 183 ؛ كنز الدّقائق ، ج 3 ، ص 216 . ( 996 ) 56 / 10 « زخم » . « زخم » : ضرب ، صدمه ، ضربه . « آن درختى جنبد از زخم تبر * و ان درخت ديگر از باد سحر » ( مولوى ) ( نقل بتلخيص از : لغتنامهء دهخدا ) . ( 997 ) 56 / 10 « شمشير » . كسرهء نخستين در دستنوشت ، شايد به قلمى جز قلم متن باشد . ( 998 ) 56 / 12 « اسباب نزول » . عبارت معلوم نمىدارد كه مراد اسباب النّزول واحدى نيشابورى است - كه طبع هم شده - ، يا اطلاق « اسباب نزول » بر شاخهء علمى خاصّ در علوم قرآنى است . شايد بتوان گفت وجه نخست محتمل‌ترست . نگر : أسباب النزول ، الواحدي النيسابوري ، ص 80 . ( 999 ) 56 / 12 « انس مالك » . مراد « انس بن مالك » است . « انس بن مالك » : انس بن مالك بن نضر بن ضمضم نجارى انصارى ، از صحابه و خادم رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - بوده است . ده سال قبل از هجرت در مدينه به دنيا آمد و در كودكى مسلمان شد و به خدمت پيغمبر خدا ، حضرت محمّد مصطفى - صلوات اللّه عليه و على آله الأطهار - در آمد و تا ارتحال